Dziewczęta urodzone w 2006 r. otrzymają w ramach X edycji Wrocławskiego programu profilaktyki HPV bezpłatnie szczepionkę Gardasil – preparat firmy Merck Sharp & Dohme Ltd . Jest to szczepionka 4-walentna, chroniąca przed serotypami wirusa HPV 16 i 18 odpowiedzialnymi za większość przypadków raka szyjki macicy oraz inne nowotwory (patrz rozdział HPV a nowotwory – link do podstrony) oraz HPV 6 i 11 – odpowiedzialnymi za większość przypadków brodawek płciowych (patrz rozdział “Wirus HPV” – link do podstrony).
W ramach wrocławskiego programu szczepień, dziewczęta szczepione są pełnym cyklem szczepienia przewidzianym dla ich wieku, czyli dwiema dawkami szczepionki. Ważne, aby dziecko przyjęło pełny cykl szczepienia, gdyż tylko takie postępowanie gwarantuje skuteczne zabezpieczenie przed wymienionymi chorobami nowotworowymi w przyszłości. Szczepionki przeciwko HPV podaje się domięśniowo w mięsień ramienia. Wbrew obiegowym opiniom – żadnej szczepionki nie podaje się bezpośrednio „do krwioobiegu”. Opracowano na podstawie:
  • Charakterystyka produktu leczniczego preparatów: Cervarix, Gardasil, Gardasil 9
Głównym czynnikiem decydującym o wyborze preparatu jest cena. Należy jednak podkreślić, że każda ze szczepionek przeciwko HPV (Cervarix, Gardasil i Gardasil 9) jest bardzo skuteczna w zapobieganiu zmianom prowadzącym do raka szyjki macicy. Natomiast preparaty 4- i 9- walentne chronią także przed brodawkami płciowymi. Zakres ochrony wszystkich szczepionek 2-, 4- i 9-walentnych wykracza poza odporność jedynie przeciwko serotypom zawartym w szczepionce. Ponieważ wiele typów wirusów HPV jest do siebie podobna, szczepienia te chronią także (w sposób krzyżowy) przed innymi serotypami HPV.

Kolejnym ważnym czynnikiem decydującym o wyborze preparatu jest dostępność na rynku.

opracowano na podstawie:
  • Drolet M et al. Population-level impact and herd effects following human papillomavirus vaccination programmes: a systematic review and meta-analysis. Lancet Infect Dis. 2015 May;15(5):565-80. doi: 10.1016/S1473-3099(14)71073-4
Jeśli we wrześniu nie otrzymają Państwo zaproszenia, proszę skontaktować się z poradnią POZ, do której jest zadeklarowana córka. Jeśli spełnia kryteria programu, przeznaczona dla niej szczepionka będzie czekać na nią w poradni i wystarczy umówić się na wizytę (pierwsza dawka zwykle podawana jest w październiku-listopadzie).
Niestety nie. Program przeznaczony jest jedynie dla mieszkanek Wrocławia. Mogą się Państwo ubiegać o darmowe szczepienie dla córki pod warunkiem, że któryś z rodziców rozlicza PIT we Wrocławiu. W tym celu należy złożyć wniosek w Wydziale Zdrowia i Spraw Społecznych, Departament Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego Wrocławia. Szczegółowe informacje otrzymają Państwo pod numerem telefonu: Tel. +48 7177779 36 Niektóre okoliczne gminy oraz inne większe miasta w Polsce także oferują swoim młodym mieszkankom bezpłatne szczepienia przeciwko HPV – warto sprawdzić czy w miejscu zamieszkania nie otrzymają Państwo szczepienia w ramach innego lokalnego programu profilaktycznego.
Jeśli któryś z rodziców rozlicza PIT we Wrocławiu, córka może otrzymać darmowe szczepienie przeciwko HPV. W tym celu należy złożyć wniosek w Wydziale Zdrowia i Spraw Społecznych, Departament Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego Wrocławia. Szczegółowe informacje otrzymają Państwo pod numerem telefonu: +48 717777936
W roku szkolnym 2019/2020 szczepione będą dziewczynki urodzone w 2006 roku. Szczepienie jest zarejestrowane i można je podawać dzieciom od 9. roku życia, ale w ramach Wrocławskiego programu profilaktyki HPV przewidujemy coroczne szczepienia 13-latek zgodnie z rokiem urodzenia. Wobec tego proponujemy poczekać do kolejnej edycji, wówczas dziewczynka otrzyma przewidziane dla siebie szczepienie. Wcześniej szczepienie można zrealizować, ale kupując je we własnym zakresie.

W wyjątkowych sytuacjach, na przykład kiedy planowane jest przewlekłe leczenie immunosupresyjne (szczepienie w czasie takiego leczenia może być mniej skuteczne) – można ubiegać się o wcześniejsze przyznanie szczepionki. W takich wyjątkowych sytuacjach prosimy kontaktować się z Wydziałem Zdrowia i Spraw Społecznych, Departament Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego Wrocławia; numer telefonu: +48 717777936. Pomocą merytoryczną przy podejmowaniu decyzji co do ewentualnych wskazań do takiego postępowania służy Katedra i Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych Uniwersytetu medycznego we Wrocławiu, tel. 71 770 31 51 lub 71 770 31 55
Jak najbardziej. Warto uzupełnić brakującą dawkę szczepienia, gdyż tylko przyjęcie 2 dawek zapewnia optymalną ochronę. Jeśli z jakiegoś powodu dziewczynka nie otrzymała drugiej dawki szczepienia po 6 miesiącach, można to nadrobić i nie trzeba powtarzać całego cyklu szczepienia. Aby córka otrzymała bezpłatnie 2. dawkę szczepienia: 1) musi nadal spełniać kryteria programu (czyli mieszkać we Wrocławiu lub jeden z rodziców rozlicza PIT we Wrocławiu), 2) należy złożyć wniosek o przyznanie szczepionki służącej do zakończenia cyklu poza przewidzianym dla córki terminem w Wydziale Zdrowia i Spraw Społecznych, Departament Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego Wrocławia. Szczegółowe informacje otrzymają Państwo pod numerem telefonu: +48 717777936
Jeśli dziecko szczepione jest w przedziale wiekowym 9-14 lat nie ma takiej potrzeby. W tym wieku organizm zazwyczaj nie zdążył jeszcze spotkać się z wirusami HPV, a schemat szczepienia dwudawkowego jest równie skuteczny co trójdawkowego. Szczepienie 3 dawkami szczepionki przeciwko HPV przeznaczone jest dla osób powyżej 14. roku życia, które potrzebują “dodatkowej stymulacji” układu odpornościowego. Oczywiście, jako rodzice mogą Państwo zdecydować na zaszczepienie 3 dawkami szczepionki także młodszych dzieci i nie będzie to błędem. Dodatkową dawkę szczepionki muszą Państwo jednak zakupić wówczas we własnym zakresie.

opracowano na podstawie:

  • Charakterystyka produktu leczniczego preparatów: Cervarix, Gardasil, Gardasil 9
Podczas zmiany przychodni, uzupełnią Państwo deklarację wyboru nowego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej dla dziecka. Warto to zrobić jak najszybciej. Wówczas karta szczepień ochronnych zostanie przeniesiona z dotychczasowej poradni do nowej, która od tej pory będzie odpowiadać za realizację szczepień ochronnych (zarówno obowiązkowych, jak i zalecanych), w tym szczepienia przeciwko HPV. Innymi słowy, II dawka szczepionki będzie czekać na Państwa córkę w nowo-wybranej przychodni pod warunkiem, że odpowiednio wcześnie dopełnią Państwo wszelkich formalności związanych z deklaracją. Między podaniem dwóch dawek szczepienia upływa 6 miesięcy, zatem będą mieć Państwo wystarczająco dużo czasu aby tego dokonać.
Wrocławski program profilaktyki HPV przeznaczony jest dla mieszkanek Wrocławia, tak więc jeśli przed podaniem II dawki wyprowadzą się Państwo z Wrocławia, będziecie musieli podać II dawkę we własnym zakresie. Chyba że jeden z rodziców rozlicza podatek dochodowy we Wrocławiu, wówczas można zwrócić się z prośbą o zapewnienie bezpłatnego szczepienia dla córki w Wydziale Zdrowia i Spraw Społecznych, Departament Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego Wrocławia. Szczegółowe informacje otrzymają Państwo pod numerem telefonu: +48 717777936. Niektóre okoliczne gminy oraz inne większe miasta w Polsce także oferują swoim młodym mieszkankom bezpłatne szczepienia przeciwko HPV – warto sprawdzić czy w docelowym miejscu zamieszkania nie otrzymają Państwo drugiej dawki w ramach innego lokalnego programu profilaktycznego.
Tak. Zaproszenie na szczepienia powinno dotrzeć do Państwa, pomimo że córka podlega pod opiekę przychodni podstawowej opieki poza miastem, a szczepionka powinna dotrzeć do POZ, w którym jest zadeklarowana. Jeśli z jakiegoś powodu nie otrzymają Państwo zaproszenia, proszę skontaktować się z poradnią POZ.
Niestety nie, program przeznaczony jest jedynie dla mieszkanek Wrocławia zameldowanych w mieście. Mogą się Państwo ubiegać o darmowe szczepienie dla córki pod warunkiem, że któryś z rodziców rozlicza PIT we Wrocławiu. W tym celu należy złożyć wniosek w Wydziale Zdrowia i Spraw Społecznych, Departament Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego Wrocławia. Szczegółowe informacje otrzymają Państwo pod numerem telefonu: +48 717777936
Tak. Minimalny (a zarazem optymalny) odstęp pomiędzy pierwszą a drugą dawką szczepienia w schemacie dwudawkowym powinien wynosić 6 miesięcy, natomiast jeśli z jakiegoś powodu czas ten uległ wydłużeniu (nawet znacznemu) – nie ma potrzeby podawania dodatkowych dawek. Szczepienie należy dokończyć, podając jedną – brakującą dawkę szczepionki.

Opracowano na podstawie:

  • Vaccine Recommendations and Guidelines of the ACIP: Timing and Spacing of Immunobiologics https://www.cdc.gov/vaccines/hcp/acip-recs/general-recs/timing.html
  • MP Szczepienia: Ogólne zasady uzupełniania zaległych szczepień https://www.mp.pl/szczepienia/praktyka/porocedury/161958,ogolne-zasady-uzupelniania-zaleglych-szczepien
Niestety, Wrocławski program profilaktyki zakażeń HPV w swoich założeniach przewiduje w tej chwili jedynie szczepienia dziewcząt. Chcielibyśmy móc objąć szczepieniami także chłopców, ponieważ oni także odnoszą korzyści ze szczepień chroniących przed nowotworami głowy i szyi, odbytu i prącia oraz brodawkami płciowymi, ale póki co nie jest to możliwe. Warto jednak sprawdzić ceny preparatów szczepionek w poradniach wrocławskich oraz w różnych aptekach, ponieważ niejednokrotnie można skorzystać z atrakcyjnych ofert dotyczących możliwości zakupu szczepionek dla chłopców. Być może w razie zakupu hurtowego dla większej liczby chłopców – cena będzie bardziej korzystna.
W Polsce, zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych, szczepienie przeciwko HPV należy do szczepień zalecanych dla wszystkich osób, a szczególnie przed inicjacją seksualną – a więc warto z niego skorzystać, ale nie jest finansowane z budżetu państwa. Obecnie jest ono ujęte w programach szczepień obowiązkowych, a co za tym idzie refundowanych, już w 80 krajach na świecie (w tym praktycznie wszystkich krajach Europy Zachodniej). Dzięki Wrocławskiemu programowi profilaktyki HPV – młode Wrocławianki mogą otrzymać szczepienie bezpłatnie, tak jak ich rówieśniczki w wielu innych krajach rozwiniętych.

Osobą odpowiedzialną za zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego dzieci są oczywiście ich rodzice/ opiekunowie prawni i to do nich należy decyzja o szczepieniu. Przed podjęciem takiej decyzji, zachęcamy jednak do zapoznania się z wszystkimi materiałami dostępnymi na naszej stronie oraz w razie wątpliwości – omówienia ich ze specjalistą w ramach spotkań z rodzicami i/lub skorzystania ze specjalistycznej konsultacji wakcynologicznej w Poradni Szczepień Ochronnych funkcjonującej przy Klinice Pediatrii i Chorób Infekcyjnych we Wrocławiu (potrzebne będzie skierowanie od lekarza POZ i wcześniejsze umówienie terminu wizyty, tel. 717703159). Ufamy, że podejmą Państwo słuszną decyzję.

Opracowano na podstawie:

  • Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2017 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2018. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia, Warszawa, dnia 31 października 2017 r. Poz. 108
  • Światowa Organizacja Zdrowia: Vaccine in National Immunization Programme Update, May 2018 www.who.int/immunization/monitoring…/VaccineIntroStatus.pptx
Tak. W krajach, w których od 12 lat prowadzone są programy szczepień ochronnych (t.j. Australia, Wielka Brytania, Dania), wykazano, że szczepionki są bardzo skuteczne w zapobieganiu zmianom przednowotworowym i wczesnym postaciom nowotworów oraz brodawkom płciowym. W ostatnim przypadku na wyniki nie trzeba było długo czekać gdyż proces rozwoju takich zmian jest o wiele krótszy niż onkogeneza (rozwój nowotworu).

Pośród zaszczepionych Wrocławianek w przyszłości możemy zatem spodziewać się znacznego zmniejszenia ryzyka zaawansowanych postaci raka szyjki macicy, które są następstwem długotrwałego zakażenia.

Już w 2009 r. Światowa Organizacja zdrowia (WHO) zaleciła, aby wszystkie kraje wprowadziły takie szczepienie do swoich kalendarzy szczepień.

Oto niektóre badania świadczące o skuteczności szczepień przeciwko HPV:

  • W Australii w 2007 r. (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23506489) szczepieniami populacyjnymi objęto dziewczęta. Od tego czasu około 80% dziewcząt w wieku szkolnym jest co roku szczepionych przeciwko HPV. Po 5 latach programu, Ali et al. wykazali znaczne zmniejszenie częstości występowania brodawek płciowych w kolejnych latach. Był to jeden z pierwszych “klinicznych” dowodów na skuteczność szczepień w profilaktyce zakażeń serotypami HPV objętymi szczepieniami wśród młodych kobiet poddanych szczepieniu. Okazało się także że Australijczycy uzyskali odporność zbiorową (także wśród nieco starszych kobiet i młodych mężczyzn)
  • Baldur et al. 2014 (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24552678): 6 lat po wprowadzeniu populacyjnego szczepienia przeciwko HPV w Danii przeprowadzono badania kohortowe, obejmujące wszystkie dziewczęta urodzone w latach 1989-1999. Porównano wyniki badań cytologicznych zaszczepionych vs niezaszczepionych (warto nadmienić, że każda kobieta wykonuje tam regularne badania cytologiczne). Stwierdzono, że ryzyko zmian prowadzących do rozwoju nowotworów oraz wczesnych postaci nowotworów ( CIN2 i CIN3) było wyraźnie mniejsze w grupie zaszczepionych.
  • W Danii oceniano także skuteczność szczepień wyrażoną zmniejszeniem częstości występowania brodawek płciowych w badaniu obejmującym 248 403 zaszczepionych dziewcząt (Blomberg et al. 2013 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23804192). Stwierdzono, że szczepienia praktycznie wyeliminowały ten problem.
  • W Anglii już w 2013 r. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264410X13014928) stwierdzono zmniejszenie ryzyka zakażenia onkogennymi wirusami HPV nie tylko wśród zaszczepionych dziewcząt (w grupie wiekowej 16-19 lat 3 x mniejsze ryzyko zakażenia po szczepieniu niż bez szczepień), ale i dzięki efektowi populacyjnemu – w grupie nieszczepionych.
  • Drolet et al (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25744474), w prestiżowym czasopiśmie Lancet 2015 Analiza 20 badań w 9 krajach. Stwierdzono, że w krajach, w których wyszczepialność wynosi przynajmniej 50% częstość występowania zakażeń HPV spadła o 68%, a częstość występowania brodawek płciowych 0 61% w grupie dziewcząt w wieku 13-19 lat. Szczepionka 2-walentna chroniła także w sposób krzyżowy przed zakażeniami serotypami 31, 33 i 45. Częstość występowania brodawek płciowych spadła także wśród młodych mężczyzn, do 20.r.ż. oraz u kobiet w wieku 20-39 lat. Osoby te nie były szczepione, więc uwidocznił się efekt populacyjny szczepienia. W krajach, w których wyszczepialność była niższa niż 50%, częstość zakażeń HPV 16 i 18 take była mniejsza, ale nie obserwowano ochrony krzyżowej przed innymi serotypami HPV ani efektu populacyjnego.


Dzięki dużej świadomości Wrocławian i wysokiemu odsetkowi szczepionych co roku dziewcząt (średnio 77%) – możemy spodziewać się korzystnych efektów dla wszystkich mieszkańców miasta.

  • Huh et al https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28886907, w prestiżowym czasopiśmie Lancet 2017 badanie 14 215 kobiet w wieku 16-26 lat. Stwierdzono dużą efektywność szczepienia szczepionką 9-walentną w zapobieganiu: zakażeniom HPV, nieprawidłowościom w badaniu cytologicznym, zmianom CIN3 w badaniu histopatologicznym wycinków szyjki macicy w okresie 6 lat po szczepieniu. Dodatkowo wykazano dużą skuteczność w zapobieganiu nowotworom pochwy i sromu związanym z serotypami zawartymi w szczepionce.
  • Git stworzył model PRIME https://www.thelancet.com/journals/langlo/article/PIIS2214-109X(14)70237-2/fulltext, na podstawie którego oszacował, że zaszczepienie 58 millionów 12-latek w 179 krajach zapobiegłoby 690 000 przypadków raka szyjki macicy i 420 000 przypadków śmierci z tego powodu wśród nich. Innymi słowy – uratowałoby życie siedmiu na każdy tysiąc, czyli ok 1 na 200 dziewcząt na świecie. (W analizie uwzględniono kraje rozwijające się)
  • Herrero R et al. w prestiżowym czasopiśmie Lancet Oncol. 2015 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25943065 przedstawili podsumowanie dostępnych danych na temat skuteczności i bezpieczeństwa szczepień przeciwko HPV. Autorzy podsumowują: “Dysponujemy niezwykle skutecznymi i bezpiecznymi szczepionkami, które udowodniły swoją efektywność w ochronie przed chorobami nowotworowymi szyjki macicy, sromu, pochwy, odbytu i penisa. Badania wykazały już znaczący wpływ na zmniejszenie zachorowalności zarówno u zaszczepionych jak i na efekt populacyjny – np. ochronne działanie dla chłopców i mężczyzn w populacjach gdzie szczepione są tylko dziewczęta i kobiety”
  • Harper i DeMars https://www.gynecologiconcology-online.net/article/S0090-8258(17)30774-6/fulltext#s0050 przedstawiają przegląd dostępnych danych na temat skuteczności szczepień przeciwko HPV po dekadzie programów powszechnych szczepień ochronnych z ich wykorzystaniem. Podsumowując, można stwierdzić, że nie tylko mamy dane serologiczne (czyli obecności przeciwciał poszczeoiennych we krwi), mówiące o utrzymującej się ochronie, ale i mniejszą częstość zakażeń wirusami HPV, mniejszą częstość zmian przednowotworowych i wczesnych zmian nowotworowych, rzadziej zachodzi konieczność wykonywania kolposkopii i rzadziej konieczność leczenia chirurgicznego szyjki macicy (0 42-70%).
Jak przed każdym szczepieniem, lekarz bada dziecko i kwalifikuje do szczepienia przeciwko HPV, tzn. stwierdza czy nie ma ku temu przeciwwskazań.

Trwałym przeciwwskazaniem jest wystąpienie w przeszłości poważnych (zagrażających życiu) reakcji alergicznych po podaniu wcześniejszej dawki, na któryś ze składników szczepionki lub na lateks albo drożdże (w zależności od konkretnego preparatu szczepionki). Jeśli u dziecka kiedykolwiek wystąpiła taka reakcja, proszę poinformować o tym lekarza w czasie wizyty.

Szczepienia nie wykonuje się w czasie ostrej choroby, szczególnie przebiegającej z gorączką. Po ustąpieniu jej objawów można bezpiecznie zaszczepić dziecko. Łagodne choroby, takie jak przeziębienie, a także większość chorób przewlekłych – nie są przeciwwskazaniem do szczepienia. Nie jest nim także antybiotykoterapia, o ile ustąpiły objawy infekcji będącej jej przyczyną. Przykładowo – jeśli dziecko ma anginę ropną – nie powinno zostać zaszczepione, ale jeśli jest już np. w 5. dobie antybiotykoterapii i nie ma żadnych objawów – antybiotyk należy nadal kontynuować zgodnie z zaleceniem lekarza, ale nie ma już przeciwwskazania do szczepienia.

Jeśli mają Państwo wątpliwości dotyczące kwalifikacji do szczepienia przeciwko HPV z uwagi na różne przesłanki medyczne – warto zasięgnąć specjalistycznej konsultacji wakcynologicznej w Poradni Szczepień Ochronnych funkcjonującej przy Klinice Pediatrii i Chorób Infekcyjnych we Wrocławiu (potrzebne będzie skierowanie od lekarza POZ i wcześniejsze umówienie terminu wizyty, tel. 717703159). Jest to specjalistyczna poradnia, w której eksperci zajmują się szczepieniami u dzieci z różnymi problemami medycznymi.

Opracowano na podstawie:

  • Human Papillomavirus (HPV) ACIP Vaccine Recommendations: https://www.cdc.gov/vaccines/hcp/acip-recs/vacc-specific/hpv.html
Odczulanie nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia. Jeśli dziecko jest poddawane terapii odczulającej, proszę poinformować alergologa o planie zaszczepienia dziecka. Alergolodzy zalecają zwykle tygodniową przerwę w immunoterapii alergii po szczepieniu, po czym wraca się do programu odczulania zgodnie z wyznaczonym przez alergologa schematem.

Opracowano na podstawie:

  • Human Papillomavirus (HPV) ACIP Vaccine Recommendations: https://www.cdc.gov/vaccines/hcp/acip-recs/vacc-specific/hpv.html
Jak w przypadku każdego preparatu (nawet dostępnego bez recepty), ze szczepieniami wiąże się ryzyko działań niepożądanych. Najczęściej są to łagodne reakcje, które ustępują samoistnie w ciągu 2-5 dni:

  • ból, rzadziej obrzęk i zaczerwienienie w miejscu szczepienia,
  • stan podgorączkowy lub gorączka,
  • ból głowy,


W razie wystąpienia tych odczynów, można stosować miejscowe lub doustne leki przeciwbólowe i/lub przeciwgorączkowe.

Zdarza się, że dzieci, szczególnie w wieku nastoletnim, reagują na szczepienie silnymi emocjami (czasem nawet jeszcze przed ukłuciem). Strach przed igłą może prowadzić do zasłabnięcia, zawrotów głowy, a nawet krótkotrwałej utraty przytomności i różnych objawów neurologicznych. Jeśli Państwa dziecko ma skłonność do takich reakcji, warto powiedzieć o tym pielęgniarce. Szczepienie w pozycji leżącej zmniejszy ryzyko zasłabnięcia i upadku.

Poważne działania niepożądane występują niezwykle rzadko (1-2 razy na milion) i są to reakcje alergiczne. Aby uniknąć związanymi z nimi ryzyka, po szczepieniu należy pozostać w poradni przez 15-30 min. W razie ostrych reakcji uczuleniowych, personel poradni szybko interweniuje.

W razie wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych, związanych czasowo ze szczepieniem przeciwko HPV (zgodnie z definicją NOP – do miesiąca od szczepienia), należy zasięgnąć pomocy lekarza. Do Państwa dyspozycji pozostają lekarze w Klinice Pediatrii i Chorób Infekcyjnych przy ul. Chałubińskiego 2-2a. Chęć przyjazdu z córką proszę poprzedzić telefonem do dyżurki lekarskiej w celu ustalenia terminu (w razie ostrych objawów, możliwa jest pomoc całodobowa, ale prosimy o wcześniejszy telefon): nr te. (71) 770 31 55 lub (71) 770 31 56

Opracowano na podstawie:

  • Charakterystyka Produktu Leczniczego: Cervarix, Silgard, Gardasil 9
Ogólna zasada szczepień ochronnych mówi, że nie powinno się ich podawać w czasie zaostrzenia lub dekompensacji chorób przewlekłych, takich jak choroby autoimmunizacyjne. Jeśli natomiast dziecko jest w fazie remisji albo objawy choroby są kontrolowane za pomocą stosowanego leczenia – choroby autoimmunizacyjne, ani inne choroby przewlekłe nie stanowią przeciwwskazania do szczepienia.

Leczenie immunosupresyjne, stosowane często w leczeniu chorób autoimmunizacyjnych może wpływać na słabszą odpowiedź na szczepienie, a co za tym idzie – mniejszą skuteczność szczepionki. Nie oznacza to jednak, że dziecko w trakcie terapii nie skorzysta na szczepieniu i nie jest to ku niemu przeciwwskazanie. Szczepienie przeciwko HPV to szczepienie “zabite”, nie zawiera żywych wirusów, wobec czego jest bezpieczne nawet dla osób poddawanych terapii immunosupresyjnej. W razie wątpliwości – można skorzystać ze specjalistycznej konsultacji wakcynologicznej w Poradni Szczepień Ochronnych funkcjonującej przy Klinice Pediatrii i Chorób Infekcyjnych we Wrocławiu (potrzebne będzie skierowanie od lekarza POZ i wcześniejsze umówienie terminu wizyty, tel. 717703159). Eksperci w dziedzinie szczepień ochronnych zajmują się właśnie realizacją szczepień u dzieci z różnymi schorzeniami przewlekłymi.

opracowano na podstawie:

  • Medycyna Praktyczna, Szczepienia: Ogólne wytyczne dotyczące szczepień ochronnych cz. I-IV. 2012
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego: Cervarix, Silgard, Gardasil 9
  • Human Papillomavirus (HPV) ACIP Vaccine Recommendations: https://www.cdc.gov/vaccines/hcp/acip-recs/vacc-specific/hpv.html
Nie. Szczepionki przeciwko HPV nie wywołują chorób autoimmunizacyjnych ani innych przewlekłych schorzeń. Przeprowadzono wiele badań, w których doszukiwano się związku szczepień przeciwko HPV z chorobami autoimmunizacyjnymi i innymi schorzeniami. Żadne z nich nie wykazało takiego związku. Szczepienia przeciwko HPV nie wywołują żadnych “specjalnych” działań niepożądanych i są tak samo bezpieczne jak inne szczepionki, stosowane we wczesnym dzieciństwie. Wnioski ze wszystkich dużych, wartościowych badań są jednoznaczne – szczepienia przeciwko HPV są bezpieczne, a korzyści ze szczepienia przewyższają ryzyko.

Oto niektóre z bardzo dobrze zaprojektowanych, poważnych badań naukowych, niezależnych od badań prowadzonych przez firmy farmaceutyczne, opublikowanych w renomowanych czasopismach naukowych, obejmujących niezwykle duże grupy osób (wobec czego gwarantujących rzetelne wyniki), w których poszukiwano związku szczepień przeciwko HPV z różnymi chorobami:

  • Duńskie badanie (Sheller et al. 2015, JAMA) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25562266 : grupa badana obejmowała 790,000 kobiet zaszczepionych szczepionką 4-walentną: nie stwierdzono zwiększonego ryzyka chorób autoimmunologicznych i demielinizacyjnych, w tym poprzecznego zapalenia rdzenia kręgowego (ang. transverse myelitis), ani stwardnienia rozsianego (ang. multiple sclerosis) w porównaniu z nieszczepionymi Dunkami.
  • Duńsko-Szweckie badanie (Arnheim-Dahlström et al. 2013, BMJ) https://www.bmj.com/content/347/bmj.f5906 : grupa badana obejmowała 997 585 dziewcząt (w tym 296 826 (29.8%) zaszczepionych szczepionką czterowalentną p-HPV): nie stwierdzono związku szczepienia z wystąpieniem chorób neurologicznych, autoimmunizacyjnych ani zakrzepowo-zatorowych
  • Meta-analiza (czyli zestawienie danych) z 109 badań (Philips et al. 2018, Drug Saf) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29280070 w tym 15 badań populacyjnych dot. szczepień przeciwko HPV (głównie 9-walentnej szczepionki przeciwko HPV): grupa badana obejmowała ponad 2,5 miliona zaszczepionych osób w 6 krajach. Poszukiwano związku szczepień z: zespołem Guillain-Barre´ (GBS), zespołem posturalnej tachykardii ortostatycznej (POTS), przedwczesnym wygasaniem funkcji jajników (POI), chorobami autoimmunologicznymi (AID), ostrym demielinizacyjnym zapaleniem mózgu (ADEM), stwardnieniem rozsianym (MS), zespołem bólu regionalnego (CRPS)], żylną chorobą zakrzepowo-zatorową (VTE); badano częstość występowania różnych NOP-ów, w tym poważnych niepożądanych odczynów poszczepiennych (SAE), reakcji alergicznych, anafilaktycznych i omdleń. Oceniono także skutki szczepienia w krótkim czasie od poczęcia. Nie stwierdzono związku szczepienia przeciw HPV z żadnym z wymienionych schorzeń, częstość reakcji anafilaktycznych mieściła się w granicach 0,3-2/milion. Wykazano akceptowalny profil bezpieczeństwa szczepionek przeciwko HPV; dla szczepionki 9-walentnej nieco częstsze odczyny miejscowe niż dla 4-walentnej.
  • Badanie CDC (Stokley et al, 2014, MMWR) https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm6329a3.htm oceniające bezpieczeństwo szczepień przeciwko HPV w latach 2006-2014: bezpieczeństwo szczepień oceniano niezależnie przez agencje rządowe i producentów szczepionek. W badanym okresie podano ok. 67 milionów dawek szczepionek cztero-walentnych i 719 000 2-walentnych. Stwierdzono wysoki profil bezpieczeństwa. System VAERS to system zgłaszania działań niepożądanych przez ludzi, za pośrednictwem internetu, bez weryfikacji przyczyny zjawiska, diagnozy a nawet prawdziwości samego zdarzenia. W systemie VAERS zgłoszono 25 176 NOP-ów (co daje częstość 0,4%), z czego 92,4% to były łagodne NOP-y takie jak ból i obrzęk w miejscu ukłucia, zasłabnięcia, ból głowy. Mimo “liberalności” zasad zgłaszania NOP-ów w VAERS – generalne wnioski z analizy tych danych pokrywają się z danymi z badań klinicznych i świadczą o dużym profilu bezpieczeństwa szczepionek.
  • Badanie 3 126 790 kobiet z Danii i Szwecji (Hviid et al, 2018, J Intern Med) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29044769 autorzy konkludują: naukowcy poszukiwali związku szczepienia z 45 poważnymi chorobami przewlekłymi oraz analizowali poważne NOP-y (SAE). Badanie populacyjne szczepionych przeciwko HPV oraz nieszczepionych kobiet w wieku 18-44 lata nie wykazało żadnych niepokojących zjawisk w grupie szczepionych. Profil bezpieczeństwa szczepionki określono jako bardzo wysoki.


Podsumowując – niewiele preparatów medycznych może pochwalić się tak bogatą literaturą medyczną i tak “obszernymi” badaniami na temat bezpieczeństwa. Wnioski wszystkich prac, których celem była obiektywna analiza profilu bezpieczeństwa szczepionek przeciwko HPV są takie same – szczepionki te nie wywołują chorób przewlekłych i są bezpieczne, a korzyści ze szczepienia znacznie przewyższają ryzyko.
Szczepionki nie zawierają żywych wirusów ani ich materiału DNA. Nie mogą wywołać zakażenia. Niezakaźne cząstki wirusopodobne zawarte w szczepionce nie replikują, czyli nie mają zdolności namnażania się. Są one bezpieczne nawet dla osób z zaburzeniami odporności.

Szczepionki przeciw HPV nie wywołują nowotworów, a chronią przed nimi.

Opracowano na podstawie:

  • Human Papillomavirus (HPV) ACIP Vaccine Recommendations: https://www.cdc.gov/vaccines/hcp/acip-recs/vacc-specific/hpv.html
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego: Cervarix, Silgard, Gardasil 9
Szczepienie i badania cytologiczne, to równie ważne, uzupełniające się metody profilaktyki raka szyjki macicy. Szczepienia to profilaktyka pierwotna – mają zapobiec w ogóle problemowi i jak wykazują badania – w dużej mierze spełniają to zadanie. Badanie cytologiczne to metoda profilaktyki wtórnej – pomagają wykryć wczesne zmiany przednowotworowe i nowotworowe, które można wyleczyć ze 100% skutecznością. Rozpoznanie choroby nowotworowej oraz leczenie, jakkolwiek skuteczne – wiążą się jednak z ogromnym stresem, którego w wielu przypadkach można uniknąć dzięki szczepieniom. Ponieważ szczepionki nie eliminują ryzyka w 100%, należy regularnie uczęszczać na wizyty ginekologiczne i wykonywać badania cytologiczne.

Norwegia to modelowy kraj, gdzie funkcjonuje screening za pomocą cytologii wykonywanej co 3 lata od 1995 r. dla kobiet w wieku 25-69 lat. Praktycznie wszystkie kobiety regularnie wykonują te badania (świadomość społeczna jest zdecydowanie większa niż w Polsce, gdzie cytologię wykonuje jedynie ok 20% kobiet). Mimo tak świetnie funkcjonującego programu profilaktyki wtórnej, wprowadzono powszechne szczepienia przeciwko HPV. Przeanalizowano, czy jest to opłacalne – czy dodanie szczepienia do zasad prewencji zmniejsza jeszcze bardziej umieralność na raka szyjki macicy i związane z tym koszty dla kraju. Odpowiedź jest jednoznaczna: TAK, szczepienie przeciwko HPV pod wszelkimi względami opłaca się nawet w kraju, w którym wszystkie kobiety regularnie wykonują cytologię.

Opracowano na podstawie:

  • Klemp Gjertsen M et al. Cost-Effectiveness of Human Papillomavirus (HPV) Vaccination in Norway. Knowledge Centre for the Health Services at The Norwegian Institute of Public Health (NIPH): NIPH Systematic Reviews: Executive Summaries [Internet]. Report from Norwegian Knowledge Centre for the Health Services (NOKC) No. 12-2007
  • Ministerstwo Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy (cytologia).
  • https://www.gov.pl/zdrowie/program-profilaktyki-raka-szyjki-macicy-cytologia- Opublikowano 17.04.2018; dostęp 10.08.2018
  • Centralny Ośrodek Koordynujący. Koordynacja i monitorowanie jakości profilaktyki raka piersi i raka szyjki macicy. http://profilaktykaraka.coi.waw.pl/; dostęp 10.08.2018
  • International Agency Research on Cancer. European guidelines for quality assurance in cervical cancer screening. Second Edition. © European Communities, 2008 http://screening.iarc.fr/doc/ND7007117ENC_002.pdf
  • Sawaya G.F., Kulasingam S., Denberg T., Qaseem A. for the Clinical Guidelines Committee of the American College of Physicians. Cervical cancer screening in average-risk women: best practice advice from the Clinical Guidelines Committee of the American College of Physicians. Ann.Intern.Med., doi:10.7326/M 14-2426